Przesiewowy Test Dekodowania
niedziela, 27 stycznia 2013 00:00

Przesiewowy Test Dekodowania autorstwa dr Olgi Pelc-Pękala i dr Marcin Szczerbińskiego służy diagnozie trudności w zakresie poprawności i tempa czytania wyrazów (które stanowią podstawowy objaw dysleksji rozwojowej) oraz mechanizmów tych trudności u dzieci w klasach 0-1. Niebawem będzie można go nabyć w naszej poradni.

Teoretyczną podstawę testu stanowi tzw. Prosty Model Czytania (Gough & Tunmer, 1986), opisujący podstawowe komponenty umiejętności czytania oraz rozwojowe relacje między nimi, jak również teoria podwójnego deficytu (Wolf & Bowers, 1999), opisująca patomechanizmy dysleksji rozwojowej i wyodrębniającą trzy jej podtypy. Empiryczną podstawę testu stanowią longitudinalne badania nad rozwojem umiejętności czytania i pisania przeprowadzone przez Olgę Pelc-Pękalę w ramach pracy doktorskiej pod kierunkiem prof. Marty Bogdanowicz. Badania te (przeprowadzone na grupie około 100 krakowskich dzieci, badanych kilkakrotnie pomiędzy zerówką a trzecią klasą) pozwoliły określić, które z testów diagnostycznych zastosowanych w klasach 0-1, charakteryzują się dobrą trafnością prognostyczną dla przyszłych trudności w czytaniu i pisaniu.

Test Dekodowania  jest znormalizowany. Składa się z dwóch zasadniczych części, przy czym pierwsza obejmuje trzy testy osiągnięć, czyli: test znajomości liter, czytania słów prawdziwych i czytania słów sztucznych. Część druga to testy świadomości fonologicznej (analizy  fonemowej i usuwania fonemów) oraz testy tempa nazywania (Nazywanie kolorów i obrazków oraz Nazywanie  liter i cyfr). Do badań przesiewowych stosuje się jedynie testy osiągnięć.  Drugą częścią testu  bada się dziecko wyłącznie wtedy, gdy osiąga niskie wyniki w części pierwszej, a celem tego badania jest określenie przyczyn trudności w dekodowaniu: albo są one konsekwencją deficytów  świadomości fonologicznej,  albo wynikają z ogólnie obniżonego tempa przetwarzania informacji, bądź z deficytów w zakresie integracji sensoryczno-motorycznej (Szczerbiński, Pelc-Pękala 2007). Z kolei zdiagnozowanie przyczyn trudności w dekodowaniu  umożliwia zaplanowanie indywidualnej pracy terapeutycznej z dzieckiem. Badanie testem jest krótkie: testy osiągnięć zajmują jedynie  około 5 minut, natomiast cały test około 15 minut. Równie proste jest obliczanie wyników i ich interpretacja.

Narzędzie to umożliwia psychologom, pedagogom i nauczycielom, masowe, przesiewowe badania sześciolatków pod kątem dojrzałości do nauki czytania.

Uwaga.

W związku  z wprowadzeniem  reformy nauczania początkowego (obniżenie wieku szkolnego i związana z tym zmiana podstawy programowej w klasie pierwszej) normy testu stały się nieaktualne. W Pracowni Testów Psychologicznych i Pedagogicznych prowadzone są badania zmierzające do renormalizacji testu.

 

OPIS TESTU. W skład testu wchodzi 12 zadań mierzących:

  1. Osiągnięcia w nauce czytania:
  1. Znajomość liter: umiejętność nazwania wszystkich 32 małych oraz 32 wielkich liter jakie występują w ortografii polskiej (w tym liter ze znakami diakrytycznymi, ale z pominięciem x oraz q).
  2. Znajomość cyfr: umiejętność nazwania cyfr 1-9.
  3. Tempo czytania wyrazów prawdziwych: materiałem są dwie listy wyrazów prawdziwych (np. bo my nos marchewka nauczyciel sprzedawać). Wynik badania stanowi suma poprawnie przeczytanych wyrazów z obu list (limit czasu dla każdej listy: 30 sekund).
  4. Tempo czytania wyrazów sztucznych: analogiczny do powyższego; materiałem są dwie listy wyrazów sztucznych (np. du wo nok takorysz pranawić znajgorać).
  1. Świadomość fonologiczną:
  1. Analiza fonemowa: umiejętność podziału na fonemy pojedynczych słów wypowiadanych przez badającego (np. BRAT → /b/ /r/ /a/ /t/). Materiał stanowi 12 słów o składających się z 3-12 fonemów.
  1. Usuwanie fonemów: w nagłosie (np. „powiedz KOŃ bez /k/”), wygłosie (np. „powiedz KOŚCIÓŁ bez /ł/”) lub śródgłosie (np. „powiedz CHLEB bez /l/”). Jest to test tempa: wynik stanowi liczba prawidłowych „usunięć” przeprowadzonych w ciągu 1 minuty.
  1. Tempo nazywania:
  1. Tempo nazywania kolorów: materiał stanowi 5 kolorowych plamek (czerwona, żółta, niebieska, czarna, zielona)  wydrukowanych wielokrotnie na karcie formatu A4 w porządku  pseudolosowym (w sumie 54 plamki). Zadaniem badanego jest jak najszybsze nazywanie tych bodźców. Jest to test tempa: wynik stanowi liczba bodźców nazwanych poprawnie w ciągu 30 sekund.
  2. Tempo nazywania rysunków: analogiczny do powyższego, materiał stanowi 5 rysunków (kura, chleb, but, drzewo).
  3. Tempo nazywania kolorów i rysunków: jak wyżej; użyte wcześniej kolorowe plamki oraz rysunki wydrukowane są na tej samej karcie.
  4. Tempo nazywania liter: jak wyżej; materiałem jest 5 liter małych (a, m, s, t, u); na karcie wydrukowano w sumie 99 litery.
  5. Tempo nazywania cyfr: jak wyżej; bodźce to cyfry 2, 4, 5, 7, 8.
  6. Tempo nazywania liter i cyfr: jak wyżej; użyte wcześniej litery i cyfry wydrukowane są na tej samej karcie.

 

NORMALIZACJA. Test został poddany wstępnej normalizacji w drugim półroczu klasy 0 oraz klasie 1. Próbę normalizacyjną stanowiło 795 dzieci uczęszczających do 7 przedszkoli i 21 szkół w Chorzowie, Częstochowie i Bielsku-Białej. Opracowano uproszczone normy centylowe: punkty odcięcia pozwalające łatwo zidentyfikować wyniki niskie i bardzo niskie, oparte na centylach. Normy opracowano w odniesieniu do wieku szkolnego dzieci (nie ich wieku życia) w przedziałach dwumiesięcznych (marzec-kwiecień klasy 0; maj-czewiec klasy 0; wrzesień-październik klasy 1, itd.). Do norm załączono krótką informację na temat interpretacji wyników, wraz ze wskazówkami na temat terapii.

 
Projekt i wykonanie afresh media

Wszelkie prawa zastrzeżone przez PTD